คู่มือการปฐมพยาบาลเด็กเล็ก รับมือเหตุฉุกเฉินได้อย่างมั่นใจ | NTKGoodHealth
เด็กเล็กเป็นวัยที่กำลังเรียนรู้โลก ผ่านการคลาน เดิน วิ่ง และเล่นอย่างซุกซน สิ่งเหล่านี้ช่วยเสริมพัฒนาการ แต่ในขณะเดียวกันก็เพิ่มความเสี่ยงต่ออุบัติเหตุและอาการเจ็บป่วยฉับพลัน เช่น หกล้ม แผลถลอก ไข้สูง สำลัก หรือโดนน้ำร้อนลวก ดังนั้น “การปฐมพยาบาลเบื้องต้นสำหรับเด็กเล็ก” จึงเป็นทักษะสำคัญที่พ่อแม่ ผู้ปกครอง และผู้ดูแลทุกคนควรมีติดตัวไว้
การปฐมพยาบาลที่ถูกต้อง ไม่เพียงช่วยบรรเทาอาการเบื้องต้น แต่ยังช่วยลดความรุนแรงของการบาดเจ็บ ป้องกันภาวะแทรกซ้อน และเพิ่มความปลอดภัยให้กับเด็กก่อนถึงมือแพทย์ บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักตั้งแต่ ความหมายของการปฐมพยาบาล หลักสำคัญ วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น 10 วิธี ไปจนถึง สรุปการปฐมพยาบาลเบื้องต้น ที่สามารถนำไปใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน
การปฐมพยาบาล คืออะไร?
การปฐมพยาบาล คือ การช่วยเหลือผู้ที่ได้รับบาดเจ็บหรือเจ็บป่วยอย่างกะทันหันในระยะเริ่มต้น ก่อนจะได้รับการรักษาจากแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์อย่างเหมาะสม
กล่าวอีกนัยหนึ่ง การปฐมพยาบาลหมายถึง การดูแลเบื้องต้นเพื่อป้องกันไม่ให้อาการแย่ลง ลดความเจ็บปวด และช่วยรักษาชีวิตในกรณีฉุกเฉิน
สำหรับเด็กเล็ก การปฐมพยาบาล หมายถึง การดูแลที่ต้องคำนึงถึงความบอบบางของร่างกาย ขนาดตัว และพัฒนาการตามวัย การใช้วิธีเดียวกับผู้ใหญ่โดยไม่ปรับให้เหมาะสม อาจก่อให้เกิดอันตรายได้
คำว่า ประถมพยาบาล หรือ ปฐมพยาบาล จึงมีความหมายเดียวกัน คือการช่วยเหลือเบื้องต้นอย่างถูกวิธี มีสติ และอยู่บนพื้นฐานของความปลอดภัยเป็นหลัก
ความสำคัญของการปฐมพยาบาลในเด็กเล็ก
ความสำคัญของการปฐมพยาบาล ไม่ได้อยู่แค่การช่วยเหลือในนาทีฉุกเฉินเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและความปลอดภัยของเด็กในระยะยาว โดยเฉพาะเด็กเล็กที่ยังสื่อสารอาการได้ไม่ชัดเจน
ความสำคัญของการปฐมพยาบาล
ลดความรุนแรงของการบาดเจ็บหรืออาการเจ็บป่วย
ป้องกันการติดเชื้อหรือภาวะแทรกซ้อน
เพิ่มโอกาสในการรักษาให้ได้ผลดี
ช่วยให้ผู้ดูแลมีสติและรับมือสถานการณ์ได้อย่างถูกต้อง
อุบัติเหตุหรืออาการฉุกเฉินในเด็ก มักเกิดร่วมกับ โรคที่พบบ่อยในเด็กเล็ก เช่น ไข้สูง ชักจากไข้ หรืออาการแพ้ หากผู้ดูแลมีความรู้เรื่องการปฐมพยาบาล จะช่วยให้รับมือสถานการณ์เหล่านี้ได้อย่างมั่นใจมากขึ้น
หลักสำคัญในการปฐมพยาบาลเด็ก
ก่อนลงมือช่วยเหลือเด็ก สิ่งสำคัญคือการยึด หลักสำคัญในการปฐมพยาบาล เพื่อไม่ให้การช่วยเหลือกลายเป็นการซ้ำเติมอาการ
หลักสำคัญในการปฐมพยาบาล 5 ข้อ
ตั้งสติ ไม่ตื่นตระหนก เพราะอารมณ์ของผู้ดูแลส่งผลต่อเด็ก
ประเมินอาการ ว่าเป็นอาการเล็กน้อยหรือฉุกเฉิน
คำนึงถึงความปลอดภัย ของเด็กและผู้ช่วยเหลือ
ช่วยเท่าที่จำเป็น ไม่ทำหัตถการเกินความรู้
ส่งต่อแพทย์ทันที หากอาการรุนแรงหรือไม่แน่ใจ
หลักเหล่านี้ถือเป็นพื้นฐานของ หลักการปฐมพยาบาลมีอะไรบ้าง ที่ผู้ดูแลเด็กทุกคนควรจดจำ
หลักการปฐมพยาบาล 7 ข้อ ที่ควรรู้
เพื่อให้การช่วยเหลือมีประสิทธิภาพมากขึ้น ผู้ดูแลควรเข้าใจ หลักการปฐมพยาบาล 7 ข้อ ดังนี้
ดูแลความปลอดภัยเป็นอันดับแรก
ประเมินสภาพร่างกายและการหายใจ
หยุดอันตรายที่กำลังเกิดขึ้น
ลดความเจ็บปวดและป้องกันการติดเชื้อ
ดูแลสภาพจิตใจของเด็ก
บันทึกอาการหรือสิ่งที่เกิดขึ้น
รีบพาเด็กไปพบแพทย์หากจำเป็น
หลักการปฐมพยาบาล เหล่านี้ช่วยให้การช่วยเหลือเป็นระบบ ไม่สับสน และลดความเสี่ยงจากความผิดพลาด
การวางแผนช่วยเหลือหรือปฐมพยาบาลผู้ป่วย จะต้องปฏิบัติอย่างไร?
หลายคนมักถามว่า การวางแผนช่วยเหลือหรือปฐมพยาบาลผู้ป่วยจะต้องปฏิบัติอย่างไร คำตอบคือ ควรมีขั้นตอนที่ชัดเจน
ขั้นตอนการวางแผนช่วยเหลือ
ตรวจสอบสถานที่เกิดเหตุว่าปลอดภัยหรือไม่
ประเมินอาการเด็กอย่างรวดเร็ว
ปฐมพยาบาลตามอาการที่พบ
ติดต่อโรงพยาบาลหรือสายฉุกเฉิน
เตรียมข้อมูลเด็ก เช่น อายุ น้ำหนัก โรคประจำตัว
การมีแผนล่วงหน้าจะช่วยลดความตื่นตระหนกและเพิ่มโอกาสช่วยเหลือได้อย่างถูกต้อง
การปฐมพยาบาลเบื้องต้น 10 วิธี สำหรับเด็กเล็ก
1. เด็กหกล้ม แผลถลอก
ทำความสะอาดแผลด้วยน้ำสะอาด กดห้ามเลือด และปิดแผลให้เรียบร้อย
2. เด็กมีไข้สูง
เช็ดตัวด้วยน้ำอุณหภูมิปกติ ให้ดื่มน้ำ และเฝ้าสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด
3. เด็กสำลักอาหาร
หากเด็กยังไอได้ ให้ปล่อยไอเอง แต่ถ้าหายใจไม่ออก ให้รีบขอความช่วยเหลือทันที
4. เด็กเลือดกำเดาไหล
ให้เด็กนั่งเอนตัวไปข้างหน้า กดปีกจมูกเบา ๆ
5. เด็กโดนน้ำร้อนลวก
รีบเปิดน้ำเย็นไหลผ่านบริเวณที่โดนอย่างน้อย 10 นาที ห้ามทายาสีฟันหรือของแปลก ๆ
6. เด็กถูกแมลงกัดต่อย
ล้างบริเวณที่ถูกกัด ประคบเย็น และเฝ้าระวังอาการแพ้
7. เด็กฟกช้ำจากการกระแทก
ประคบเย็นเพื่อลดอาการบวม
8. เด็กมีแผลในช่องปากหรือฟันกระแทก
ควรตรวจช่องปากและดูแลร่วมกับการ ดูแลสุขภาพช่องปากเด็กเล็ก
9. เด็กอาเจียนหรือท้องเสีย
ให้จิบน้ำเกลือแร่ และสังเกตอาการขาดน้ำ
10. เด็กหมดสติ
รีบโทรแจ้งฉุกเฉินและทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่
วิธีการปฐมพยาบาลที่ไม่ควรทำกับเด็ก
ห้ามเขย่าตัวเด็กแรง ๆ
ห้ามให้ยาที่ไม่เหมาะกับวัย
ห้ามรักษาเองหากอาการรุนแรง
FAQ: คำถามที่พบบ่อย
1. การปฐมพยาบาลเบื้องต้น หมายถึงอะไร?
คือการช่วยเหลือเบื้องต้นก่อนถึงแพทย์ เพื่อลดอาการรุนแรง
2. ควรพาเด็กไปโรงพยาบาลเมื่อใด?
มื่อเด็กหมดสติ หายใจลำบาก เลือดไม่หยุด หรืออาการไม่ดีขึ้น
หลังฉีดวัคซีนควรปฐมพยาบาลอย่างไร?
สามารถดูแลร่วมกับคำแนะนำจาก ตารางวัคซีนเด็ก
NTK GoodHealth บริการดูแลเด็กเล็ก เด็กพิเศษ เราดูแลทั้งสุขภาพกายและสุขภาพจิตใจ ปรึกษาฟรี โทร. 082-791-6559 และ 091-710-5596 หรือ LINE. @ntkgood