บ้านผู้สูงอายุ
เนื้อหาหลัก

จัดบ้านผู้สูงอายุให้ปลอดภัย ป้องกันการหกล้ม | NTKGoodHealth

          การปรับ บ้านผู้สูงอายุ หรือบ้านที่มีผู้สูงวัยอยู่อาศัยเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เพราะผู้สูงอายุมีโอกาสลื่นล้มสูงกว่าคนทั่วไปหลายเท่า โดยเฉพาะในบ้านที่ไม่ได้ออกแบบเพื่อรองรับการใช้งานของผู้สูงวัยตั้งแต่แรก การหกล้มมักเกิดขึ้นในจุดเดิม ๆ เช่น ห้องน้ำ ทางเดิน หรือบริเวณหน้าบ้าน ซึ่งมักเป็นพื้นที่ที่พื้นลื่น แสงไม่พอ หรือมีสิ่งกีดขวาง

การออกแบบบ้านเพื่อผู้สูงอายุจึงไม่ใช่เรื่องความปลอดภัยเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับ คุณภาพชีวิต ความมั่นใจขณะเคลื่อนไหว และลดภาระของผู้ดูแล โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มีภาวะเปราะบาง เช่น ผู้สูงอายุติดบ้าน–ติดเตียง ผู้ป่วยหลังผ่าตัด หรือผู้สูงอายุสมองเสื่อม ซึ่งต้องพึ่งพาสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยเป็นพิเศษ

ทำไมการปรับบ้านผู้สูงอายุจึงสำคัญ?

การหกล้มเป็นสาเหตุอันดับต้น ๆ ที่ทำให้ผู้สูงอายุได้รับบาดเจ็บกระดูกหัก หรือแม้แต่เสียชีวิต โดยงานวิจัยการแพทย์ระบุว่า กว่า 60% ของอุบัติเหตุในผู้สูงอายุเกิดขึ้นในบ้าน เพราะพื้นที่ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อรองรับการเคลื่อนไหวที่เปลี่ยนไปตามวัย

  • การทรงตัวแย่ลง
  • การก้าวขาไม่สูงเท่าเดิม
  • การมองเห็นลดลง
  • เดินช้าลงและต้องใช้เครื่องช่วยเดิน

ดังนั้น แบบบ้านผู้สูงอายุ จึงควรคำนึงถึง “ลักษณะของบ้าน และสภาพแวดล้อม” เช่น พื้นไม่ลื่น แสงสว่างเพียงพอ และไม่มีพื้นต่างระดับ

สำหรับบางครอบครัวที่มีผู้สูงอายุติดเตียง การออกแบบบ้านให้รองรับการเข็นเตียง รถเข็น และการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยอย่างปลอดภัยเป็นเรื่องสำคัญเพื่อลดอันตรายและลดภาระผู้ดูแล

5 หลักออกแบบ “บ้านผู้สูงอายุ” ให้ปลอดภัยและใช้งานได้จริง

แนวคิดสำคัญของ แบบบ้าน ผู้สูงอายุ คือ “เดินสะดวก ปลอดภัย เข้าถึงง่าย” โดยเน้นการออกแบบที่ลดความเสี่ยงลื่นล้มและรองรับการใช้ชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะกรณีผู้สูงอายุที่ต้องใช้ Walker หรือ Wheelchair

พื้นบ้านเป็นจุดที่เกิดการสะดุดล้มมากที่สุด จึงควรเลือกพื้นผิวที่มีค่ากันลื่น R10–R11 ตามมาตรฐานความปลอดภัย ไม่ควรใช้พื้นมันวาว เช่น กระเบื้องเงา หรือพื้นหินอ่อน

สิ่งที่ควรทำ

  • ติดตั้งพื้นกระเบื้องกันลื่นโดยเฉพาะในห้องน้ำและหน้าห้องน้ำ

  • เอาพรมออกทั้งหมดเพื่อป้องกันสะดุด

  • ปรับพื้นต่างระดับให้เรียบเสมอ

ผู้สูงอายุมีสายตาปรับแสงได้ช้าลง การให้แสงสว่างเพียงพอช่วยลดความเสี่ยงล้มได้ทันที โดยเฉพาะทางเดิน ห้องน้ำ และบันได

ควรติด

  • ไฟส่องสว่างอย่างน้อย 300 Lux

  • ไฟ Night Light เปิดอัตโนมัติเมื่อมีการเคลื่อนไหว

  • สวิตช์ไฟที่เข้าถึงได้ง่ายและมองเห็นได้ชัด

ความกว้างที่ควรมี

  • อย่างน้อย 90 ซม. สำหรับ Walker

  • อย่างน้อย 120 ซม. สำหรับ Wheelchair

ควรเคลียร์พื้นที่ให้โล่ง ไม่มีรองเท้า เฟอร์นิเจอร์ชิดทางเดิน หรือสายไฟลากไปมา ปรับให้ผู้สูงอายุสามารถเดินได้อย่างมั่นใจโดยไม่ต้องหลบสิ่งกีดขวาง

ราวจับคืออุปกรณ์สำคัญที่สุดในการกันล้ม โดยควรติดใน

  • ห้องน้ำ ทั้งบริเวณโถสุขภัณฑ์และพื้นที่อาบน้ำ

  • ข้างเตียงเพื่อช่วยลุก–นั่ง

  • ทางเดินที่มืดหรือยาว

วัสดุควรเป็นสแตนเลส ไม่เป็นสนิม จับถนัดมือ

เหมาะกับผู้สูงอายุที่

  • ขาอ่อนแรง

  • เดินได้ระยะสั้น

  • อยู่ในกลุ่ม “ผู้สูงอายุติดบ้าน”

ควรมีเก้าอี้นั่งพักบริเวณโถงบ้าน หน้าบ้าน หรือข้างลิฟต์บ้าน (ถ้ามี) เพื่อให้หยุดพักได้ระหว่างเดิน

การจัดห้องน้ำให้ปลอดภัยที่สุด พื้นที่เสี่ยงหกล้ม

แนวคิดสำคัญของ แบบ บ้าน ผู้ สูงอายุ คือ “เดินสะดวก ปลอดภัย เข้าถึงง่าย” โดยเน้นการออกแบบที่ลดความเสี่ยงลื่นล้มและรองรับการใช้ชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะกรณีผู้สูงอายุที่ต้องใช้ Walker หรือ Wheelchair

  • ราวจับ 2 ทิศทาง (แนวนอน + แนวตั้ง)

  • พื้นกันลื่นเกรดสูง

  • เก้าอี้อาบน้ำพร้อมพนักพิง

  • ชักโครกสูงขึ้น 45–50 ซม.

  • ฝักบัวแบบสาย (Hand Shower)

  • ฝักบัว rain shower เพราะต้องแหงนหน้า

  • พรมเช็ดเท้าแบบผ้า

การจัดห้องนอนผู้สูงอายุให้ปลอดภัย

ห้องนอนควรเป็น “พื้นที่ปลอดภัยที่สุด” สำหรับผู้สูงอายุ โดยควรอยู่ ชั้นล่าง เพื่อหลีกเลี่ยงการขึ้นลงบันได และควรมีทางเดินกว้างสำหรับผู้ดูแลหรือรถเข็นเข้าถึงได้ง่าย

  • เตียงสูงระดับเข่า (45–50 ซม.)

  • มีราวจับข้างเตียง

  • มีรีโมตเรียกผู้ดูแล

  • มีแสงไฟเปิดอัตโนมัติเมื่อเท้าแตะพื้น

ปรับพื้นที่นั่งเล่นและโถงบ้าน

พื้นที่นั่งเล่นเป็นจุดที่ผู้สูงอายุใช้งานบ่อยที่สุด จึงต้องมีความปลอดภัยสูง และไม่มีสิ่งกีดขวางที่อาจทำให้สะดุด

  • เก็บขอบโต๊ะมุมแหลมด้วยวัสดุกันกระแทก

  • จัดเฟอร์นิเจอร์ให้โปร่ง เข้าถึงง่าย

  • ติดไฟเพียงพอ

  • เอาสายไฟยาวออกจากทางเดิน

เลือกทำเลบ้านผู้สูงอายุอย่างไร? ให้เหมาะสำหรับวัยเกษียณ

หลายครอบครัวเลือกสร้างหรือซื้อ บ้านผู้สูงอายุ โดยเฉพาะในวัยเกษียณ ทำเลที่ควรพิจารณา 

  • ใกล้โรงพยาบาล

  • บริเวณไม่พลุกพล่าน ไม่มีเสียงดัง

  • มีร้านขายยาและตลาดในระยะใกล้

  • เพื่อนบ้านเป็นมิตร พร้อมช่วยดูแล

เพิ่มความปลอดภัยด้วย Smart Home สำหรับบ้านผู้สูงอายุ

Smart Home บ้านผู้สูงอายุ

เทคโนโลยีช่วยเพิ่มความปลอดภัยและความสะดวกสบาย

  • ไฟเซ็นเซอร์

  • ประตูอัตโนมัติ

  • สัญญาณเตือนล้ม

  • กล้องวงจรปิดในพื้นที่จำเป็น (โถงบ้าน)

Smart Home ทำให้ผู้ดูแลสามารถตรวจดูความปลอดภัยจากระยะไกลได้

อุปกรณ์ช่วยเดิน–ช่วยพยุง ตัวช่วยลดการหกล้มแบบทันที

  • เดินช้า

  • กล้ามเนื้อขาอ่อนแรง

  • เพิ่งฟื้นฟูจากโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)

  • มีอาการตามเอกสาร กายบริหารแก้ปวดหลัง หรือ กายภาพบำบัดขาอ่อนแรง

  • Walker 4 ขา

  • ไม้เท้า 3 ขา

  • ราวจับเคลื่อนย้าย

7 Checklist สรุปปรับบ้านผู้สูงอายุแบบเร่งด่วน

  1. พื้นกันลื่นตามจุดที่ควรระวัง

  2. จัดทางเดินในบ้านให้โล่ง ไม่มีสิ่งกีดขวาง

  3. ติดไฟเพิ่มในจุดมืด โดยเฉพาะทางเดินไปห้องน้ำ

  4. ติดราวจับในห้องน้ำและจุดที่มักเสียหลัก

  5. ตรวจพื้นห้องน้ำและหน้าห้องน้ำว่าลื่นหรือไม่

  6. เช็กระดับเตียง ว่าลุก–นั่งได้สะดวก

  7. วางเก้าอี้พักในพื้นที่ที่ต้องเดินไกล

FAQ - คำถามที่พบบ่อย

หากบ้านมีพื้นลื่น มีพรมหลายผืน แสงสว่างไม่เพียงพอ ทางเดินแคบ หรือไม่มีราวจับในห้องน้ำ ถือว่าเป็นสัญญาณที่ต้องปรับปรุงทันที นอกจากนี้ หากผู้สูงอายุเคยสะดุดหรือล้มแม้เพียงครั้งเดียว ควรประเมินบ้านอย่างจริงจังเพื่อความปลอดภัยสูงสุด

➡️ แนะนำอ่าน การจัดสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมกับผู้สูงอายุ

สถิติโดยทั่วไปพบว่าห้องน้ำคือจุดเสี่ยงสูงที่สุด รองลงมาคือทางเดินในบ้าน ห้องนอน และหน้าบ้าน จุดที่มีพื้นลื่นหรือมืดมักเป็นบริเวณที่เกิดอุบัติเหตุได้ง่าย

➡️ อ่านต่อ ห้องน้ำปลอดภัยสำหรับผู้สูงวัย

ควรเลือกกระเบื้องที่มีค่า R10–R11 ซึ่งเป็นระดับกันลื่นที่เหมาะสำหรับบ้านผู้สูงอายุ โดยเฉพาะในห้องน้ำและบริเวณที่เปียกชื้น ควรหลีกเลี่ยงพื้นเงาเพราะลื่นง่ายเมื่อเปียก

อ่านเนื้อหาเพิ่มเติมต่อ ห้องน้ำผู้สูงอายุ

ราวจับช่วยลดโอกาสล้มได้มาก เพราะผู้สูงอายุสามารถใช้พยุงตัวเวลาลุก-นั่ง หรือเมื่อรู้สึกเสียหลัก เป็นอุปกรณ์ที่คุ้มค่ามากและควรติดทุกบ้าน

➡️ ดูตัวเลือกอุปกรณ์ อุปกรณ์ช่วยเดินและช่วยพยุง

ห้องนอนควรอยู่ชั้นล่าง เตียงสูงระดับเข่า ลุกง่าย มีราวจับ มีไฟส่องทางเมื่อกลางคืน และมีสวิตช์ไฟที่กดได้โดยไม่ต้องลุกเดินไกล

➡️ อ่านรายละเอียด การจัดห้องนอนเพื่อความสะดวกและปลอดภัย

ต้องเพิ่มพื้นที่สำหรับเตียงผู้ป่วย รถเข็น และผู้ดูแล รวมถึงต้องจัดตำแหน่งอุปกรณ์ช่วยเหลือให้หยิบง่าย และพื้นห้องควรเป็นแบบไม่ลื่น 100%

➡️ เนื้อหาเกี่ยวข้อง การดูแลผู้สูงอายุติดเตียง

ควรเลือกอุปกรณ์ที่เหมาะกับสภาพร่างกายผู้สูงอายุ เช่น Walker 4 ขาให้ความมั่นคงมากที่สุด ไม้เท้า 3 ขาช่วยทรงตัวได้ดี และควรเลือกความสูงให้พอดีกับระดับข้อมือ

➡️ รายละเอียดเพิ่มเติม อุปกรณ์ช่วยเดินสำหรับผู้สูงอายุ

เริ่มจากสิ่งที่ปรับง่ายแต่ได้ผลมาก ได้แก่ เอาพรมออก ปรับแสงสว่าง เพิ่มราวจับ และแก้พื้นลื่นบริเวณห้องน้ำก่อน จากนั้นจึงขยับไปทำจุดอื่น

ช่วยได้มาก เช่นไฟเซ็นเซอร์แจ้งเตือนล้ม ระบบควบคุมไฟผ่านเสียง และกล้องดูผู้สูงอายุอย่างเหมาะสม ลดความเสี่ยงในเวลาที่ไม่มีผู้ดูแลใกล้ตัว

➡️ ดูหัวข้อ Smart Home สำหรับผู้สูงอายุ

บ้านชั้นเดียว ทางเดินกว้าง ไม่มีบันได หรือมีทางลาดทดแทน มีห้องนอนชั้นล่าง และสภาพแวดล้อมชุมชนที่ปลอดภัย เป็นสิ่งที่เหมาะกับการใช้ชีวิตในวัยเกษียณ

➡️ แนะนำอ่าน การเลือกที่อยู่อาศัยสำหรับวัยเกษียณ

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • เปิดใช้งานตลอด

บันทึกการตั้งค่า
ntkgoodhealth-QR