การดูแลสุขภาพช่องปากเด็กเล็ก เรื่องเล็กที่ไม่ควรมองข้าม | NTKGoodHealth
สุขภาพช่องปากเป็นพื้นฐานสำคัญของ การดูแลเด็กเล็ก เพราะฟันและเหงือกไม่ได้มีหน้าที่แค่เคี้ยวอาหารเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อการพูด การออกเสียง โภชนาการ ความมั่นใจ และพัฒนาการโดยรวมของลูกน้อย หากพ่อแม่เริ่มดูแลสุขภาพช่องปากตั้งแต่แรกเกิด จะช่วยลดปัญหา ฟันผุในเด็กเล็ก และสร้างนิสัยที่ดีไปจนโต
ฟันน้ำนมคืออะไร และทำไมถึงสำคัญกับเด็ก?
ฟันน้ำนม คือฟันชุดแรกของเด็ก มีทั้งหมด 20 ซี่ เริ่มขึ้นตั้งแต่ช่วงทารกและจะค่อย ๆ หลุดเพื่อให้ฟันแท้ขึ้นมาแทน หลายครอบครัวเข้าใจผิดว่าฟันน้ำนมไม่สำคัญเพราะเดี๋ยวก็หลุด แต่ในความจริง ฟันน้ำนมมีบทบาทสำคัญมาก เช่น
ช่วยให้เด็กเคี้ยวอาหารได้เหมาะสม
ส่งเสริมการออกเสียงและพัฒนาการด้านภาษา
รักษาพื้นที่สำหรับฟันแท้ในอนาคต
ส่งผลต่อโครงสร้างขากรรไกรและรูปหน้า
หากฟันน้ำนมผุตั้งแต่อายุยังน้อย อาจนำไปสู่ปัญหาฟันแท้ขึ้นผิดตำแหน่งในอนาคตได้
👉 อ่านเนื้อหาต่อได้ที่ สุขภาพและการดูแลร่างกายเด็กเล็ก (Child Health & Care)
เด็กฟันขึ้นกี่เดือน? ฟันขึ้นตอนกี่เดือนถึงถือว่าปกติ
คำถามยอดฮิตของพ่อแม่มือใหม่คือ เด็กฟันขึ้นกี่เดือน หรือ ทารกฟันขึ้นกี่เดือน โดยทั่วไปฟันน้ำนมซี่แรกจะเริ่มขึ้นเมื่อเด็กอายุประมาณ 6 เดือน แต่ก็มีความแตกต่างกันไปในแต่ละคน บางคนอาจ ฟันขึ้นตอน 3 เดือน หรือบางคนอาจช้ากว่านั้นเล็กน้อย เช่น ลูก 8 เดือนฟันยังไม่ขึ้น ซึ่งส่วนใหญ่ยังถือว่าปกติ
ช่วงอายุโดยประมาณของการขึ้นฟันน้ำนม
3–4 เดือน บางรายเริ่มเห็นฟัน
6–8 เดือน ฟันหน้าล่างขึ้นบ่อยที่สุด
1 ขวบ ฟันเริ่มขึ้นหลายซี่
2–3 ขวบ ฟันน้ำนมครบ 20 ซี่
หากอายุเกิน 18 เดือนแล้วยังไม่มีฟันขึ้นเลย ควรปรึกษาทันตแพทย์เด็กเพื่อประเมินเพิ่มเติม
👉 อ่านเพิ่มเติมที่ ตารางวัคซีนเด็ก
ฟันขึ้นใช้เวลากี่วัน ลูกฟันขึ้นงอแงกี่วัน?
ช่วงที่ฟันกำลังดันขึ้นผ่านเหงือก เด็กหลายคนจะมีอาการงอแง ทำให้พ่อแม่สงสัยว่า ฟันขึ้นใช้เวลากี่วัน โดยทั่วไปอาการจะเป็นอยู่ประมาณ 3–7 วันต่อซี่ บางรายอาจนานกว่านั้นเล็กน้อย
อาการที่พบบ่อยเมื่อฟันจะขึ้น
เหงือกบวม แดง
น้ำลายไหลมาก
ลูกฟันขึ้นร้องทั้งคืน
เบื่ออาหาร
อยากกัดหรือเคี้ยวของแข็ง
อาการเหล่านี้มักหายไปเองเมื่อฟันโผล่พ้นเหงือก
สัญญาณว่าฟันจะขึ้น และลักษณะเหงือกที่ควรรู้
พ่อแม่สามารถสังเกต สัญญาณว่าฟันจะขึ้น ได้จากหลายอาการ เช่น
เหงือกนูนหรือเห็นจุดขาวใต้เหงือก
ลูกเอาของเข้าปากบ่อย
งอแงผิดปกติ
น้ำลายไหลมากกว่าปกติ
ลักษณะเหงือกที่ฟันจะขึ้น มักจะบวมเล็กน้อย และอาจไวต่อการสัมผัส ซึ่งถือเป็นอาการปกติ
ลูกฟันขึ้นมีไข้กี่วัน แบบไหนควรไปพบแพทย์
หลายครอบครัวกังวลว่า ลูกฟันขึ้นมีไข้กี่วัน โดยทั่วไปอาจมีไข้ต่ำ ๆ ประมาณ 1–2 วัน แต่หากไข้สูงเกิน 38 องศา หรือมีอาการอื่นร่วม เช่น ท้องเสีย ซึม ไม่กินนม ควรพาลูกไปพบแพทย์ เพราะอาจไม่ใช่แค่เรื่องฟันขึ้น
👉 สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความ วิธีดูแลเด็กเมื่อป่วย
วิธีทำให้ลูกฟันขึ้นเร็ว ทำได้จริงหรือไม่?
มีการค้นหามากเกี่ยวกับ วิธีทำให้ลูกฟันขึ้นเร็ว แต่ในทางการแพทย์ยังไม่มีวิธีใดที่สามารถเร่งการขึ้นของฟันได้อย่างปลอดภัย สิ่งที่พ่อแม่ควรทำคือ
ให้ลูกได้รับโภชนาการครบถ้วน
ดูแลสุขภาพโดยรวมให้แข็งแรง
นวดเหงือกเบา ๆ ด้วยผ้าสะอาด
การเร่งฟันด้วยวิธีผิด ๆ อาจทำให้เหงือกอักเสบได้
เริ่มแปรงฟันเด็กตอนไหน?
คำถามสำคัญคือ แปรงฟันเด็ก ควรเริ่มเมื่อไร คำตอบคือ ทันทีที่ฟันซี่แรกขึ้น โดยช่วงแรกอาจใช้ผ้าก๊อซหรือแปรงสีฟันสำหรับทารก พ่อแม่เป็นผู้แปรงให้ทั้งหมด
ปัญหาที่พบบ่อยคือ เด็กไม่แปรงฟัน หรือร้องไห้ทุกครั้งที่แปรง วิธีแก้คือ
แปรงฟันเป็นกิจวัตรเวลาเดิม
ใช้แปรงสีฟันลายการ์ตูน
พ่อแม่แปรงให้ดูเป็นตัวอย่าง
ขั้นตอนการแปรงฟัน 7 ขั้นตอน (เด็กอนุบาลเข้าใจง่าย)
บ้วนปากก่อนแปรง
แปรงฟันด้านนอก
แปรงฟันด้านใน
แปรงฟันด้านบดเคี้ยว
แปรงลิ้นเบา ๆ
บ้วนปากให้สะอาด
เช็ดปากและยิ้มให้กำลังใจ
ขั้นตอนนี้เหมาะกับเด็กวัยอนุบาล ช่วยสร้างนิสัยที่ดีในระยะยาว
ลูก 1 ขวบฟันผุ เกิดจากอะไร?
ลูก 1 ขวบฟันผุ เป็นปัญหาที่พบมากกว่าที่คิด สาเหตุหลัก ได้แก่
ดูดขวดนมก่อนนอน
ดื่มน้ำหวาน น้ำผลไม้
ไม่แปรงฟันหลังมื้ออาหาร
พ่อแม่แปรงฟันไม่สะอาด
ฟันผุในวัยนี้อาจลุกลามเร็วและทำให้เด็กปวดฟัน นอนไม่หลับ
ลูก 2 ขวบ ฟันผุ ทำไงดี
หากพบว่า ลูก 2 ขวบฟันผุ ควรพาไปพบทันตแพทย์เด็กโดยเร็ว เพื่อประเมินว่าควรอุดฟัน เคลือบฟลูออไรด์ หรือปรับพฤติกรรมการกิน
👉 ฟันผุถือเป็นหนึ่งใน โรคที่พบบ่อยในเด็กเล็ก ที่ไม่ควรปล่อยไว้
ฟันกรามขึ้น เหงือกบวม ดูแลอย่างไร?
เมื่อ ลูกฟันกรามขึ้น เหงือกบวม ควรดูแลโดย
ให้กัดยางกัดแช่เย็น
เลี่ยงอาหารแข็ง
แปรงฟันอย่างอ่อนโยน
อาการมักดีขึ้นเองเมื่อฟันโผล่พ้นเหงือก
ฟันแท้เริ่มขึ้นกี่ขวบ และขึ้นครบเมื่อไร?
ฟันแท้ซี่แรกมักเริ่มขึ้นช่วงอายุ 6–7 ขวบ และจะค่อย ๆ ขึ้นครบประมาณอายุ 12–13 ปี ฟันแท้ใช้เวลาขึ้นหลายวันถึงหลายสัปดาห์ต่อซี่ พ่อแม่ควรดูแลสุขภาพช่องปากอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ฟันน้ำนม
ปัญหาฟันในเด็กโตที่พ่อแม่ควรรู้
เช่น ลูก 5 ขวบฟันโยก หรือปวดฟัน ซึ่งบางกรณีอาจต้องดูแลเบื้องต้น เช่น ประคบเย็น หรือให้ยาแก้ปวดที่เหมาะสม
การดูแลสุขภาพช่องปากเด็กเล็กไม่ใช่เรื่องไกลตัว เริ่มตั้งแต่ฟันซี่แรก แปรงฟันอย่างถูกวิธี ลดน้ำตาล และพบทันตแพทย์สม่ำเสมอ จะช่วยให้ลูกน้อยมีฟันที่แข็งแรง ลดปัญหาฟันผุ และเติบโตอย่างมีความสุข
👉 อ่านเพิ่มเติมได้ที่ การปฐมพยาบาลเบื้องต้นสำหรับเด็กเล็ก
FAQ: คำถามที่พบบ่อย
1. เด็กฟันขึ้นกี่เดือนถึงถือว่าปกติ?
โดยทั่วไป เด็กฟันขึ้นกี่เดือน มักเริ่มประมาณอายุ 6 เดือน แต่บางรายอาจเริ่มเร็วตั้งแต่ ฟันขึ้นตอน 3 เดือน หรือช้าถึง 8–9 เดือนก็ยังถือว่าปกติ หากอายุเกิน 18 เดือนแล้วยังไม่มีฟันขึ้นเลย ควรปรึกษาทันตแพทย์เด็กเพื่อประเมินเพิ่มเติม
2. ทารกฟันขึ้นกี่เดือน และฟันน้ำนมขึ้นตามลำดับอย่างไร?
ทารกฟันขึ้นกี่เดือน ส่วนใหญ่เริ่มจากฟันหน้าล่างก่อน จากนั้นจึงเป็นฟันหน้าบน ฟันกราม และฟันเขี้ยว โดยฟันน้ำนมจะขึ้นครบประมาณอายุ 2–3 ขวบ รวมทั้งหมด 20 ซี่
3. ฟันขึ้นใช้เวลากี่วัน ทำไมลูกถึงงอแงหลายวัน?
ฟันขึ้นใช้เวลากี่วัน โดยเฉลี่ยอาการจะอยู่ประมาณ 3–7 วันต่อซี่ ช่วงนี้ลูกอาจงอแง น้ำลายไหล หรือ ลูกฟันขึ้นร้องทั้งคืน ได้ ซึ่งเป็นอาการปกติและจะค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อฟันโผล่พ้นเหงือก
4. สัญญาณว่าฟันจะขึ้น มีอะไรบ้าง?
สัญญาณว่าฟันจะขึ้น ที่พ่อแม่สังเกตได้ เช่น
เหงือกบวม หรือมีจุดขาวที่เหงือก
เด็กชอบกัดของ
น้ำลายไหลมาก
งอแงผิดปกติ
ลักษณะเหงือกที่ฟันจะขึ้นมักนูนและไวต่อการสัมผัส
5. ลูกฟันขึ้นมีไข้กี่วัน อันตรายไหม?
โดยทั่วไป ลูกฟันขึ้นมีไข้กี่วัน มักเป็นไข้ต่ำ ๆ ประมาณ 1–2 วัน หากไข้สูงเกิน 38 องศา ซึม หรือมีอาการอื่นร่วม ควรพาไปพบแพทย์ เพราะอาจไม่ใช่แค่อาการฟันขึ้น
6. วิธีทำให้ลูกฟันขึ้นเร็ว มีจริงหรือไม่?
มีการค้นหาเกี่ยวกับ วิธีทำให้ลูกฟันขึ้นเร็ว จำนวนมาก แต่ในทางการแพทย์ยังไม่มีวิธีที่สามารถเร่งฟันขึ้นได้อย่างปลอดภัย สิ่งที่ควรทำคือดูแลโภชนาการ สุขภาพโดยรวม และนวดเหงือกเบา ๆ เพื่อบรรเทาอาการเท่านั้น
7. ลูก 8 เดือนฟันยังไม่ขึ้น ผิดปกติไหม?
ลูก 8 เดือนฟันยังไม่ขึ้น ส่วนใหญ่ยังไม่ถือว่าผิดปกติ เพราะเด็กแต่ละคนฟันขึ้นไม่พร้อมกัน ควรสังเกตพัฒนาการด้านอื่นร่วมด้วย และติดตามต่อเนื่อง
8. เริ่มแปรงฟันเด็กตอนไหนดีที่สุด?
ควรเริ่ม แปรงฟันเด็ก ทันทีที่ฟันน้ำนมซี่แรกขึ้น โดยช่วงแรกพ่อแม่เป็นผู้แปรงให้ ใช้แปรงสีฟันสำหรับทารกและยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ในปริมาณที่เหมาะสม
9. เด็กไม่แปรงฟัน ทำอย่างไรให้ยอมแปรง
หาก เด็กไม่แปรงฟัน ควรใช้วิธีสร้างบรรยากาศเชิงบวก เช่น
แปรงฟันพร้อมพ่อแม่
ใช้เพลงหรือเกมช่วย
ให้เด็กเลือกแปรงฟันเอง
ความสม่ำเสมอสำคัญกว่าการบังคับ
10. ขั้นตอนการแปรงฟัน 7 ขั้นตอน สำหรับเด็กอนุบาล มีอะไรบ้าง
ขั้นตอนการแปรงฟัน 7 ขั้นตอน อนุบาล ได้แก่
บ้วนปาก
แปรงฟันด้านนอก
แปรงฟันด้านใน
แปรงฟันด้านบดเคี้ยว
แปรงลิ้น
บ้วนปากให้สะอาด
เช็ดปากและชมเชย
ช่วยให้เด็กจำง่ายและสร้างนิสัยที่ดี
NTK GoodHealth บริการดูแลเด็กเล็ก เด็กพิเศษ เราดูแลทั้งสุขภาพกายและสุขภาพจิตใจ ปรึกษาฟรี โทร. 082-791-6559 และ 091-710-5596 หรือ LINE. @ntkgood
