โรคหัวใจและหลอดเลือดตีบ รู้ทันสาเหตุและการดูแลอย่างถูกวิธี– NTK GoodHealth
โรคหัวใจและหลอดเลือดตีบในผู้สูงอายุ เป็นหนึ่งใน โรคและภาวะที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ และเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของคนไทยและประชากรโลก ปัญหานี้มักเริ่มต้นแบบเงียบ ๆ ไม่มีอาการชัดเจน จนกระทั่งเกิดภาวะรุนแรง เช่น กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หัวใจวาย หรือหัวใจล้มเหลว
หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า CAD, CVD, IHD, หรือ Coronary Artery Disease แต่ยังไม่เข้าใจว่าจริง ๆ แล้วคือโรคอะไร แตกต่างกันอย่างไร และผู้สูงอายุควรดูแลตัวเองอย่างไรให้ปลอดภัย บทความนี้จะพาคุณทำความเข้าใจโรคหัวใจและหลอดเลือดตีบแบบครบทุกมิติ ตั้งแต่โครงสร้างหัวใจ สาเหตุ อาการ การวินิจฉัย การรักษา ไปจนถึงการดูแลระยะยาวอย่างเหมาะสมกับผู้สูงอายุ
โรคหัวใจและหลอดเลือดตีบ คืออะไร? (CAD)
CAD คือ โรคหัวใจและหลอดเลือดตีบ หรือชื่อทางการแพทย์ว่า Coronary Artery Disease (CAD disease) เป็นภาวะที่หลอดเลือดหัวใจซึ่งทำหน้าที่นำเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจ เกิดการตีบแคบหรืออุดตันจากการสะสมของไขมัน หินปูน และคราบพลัค (Plaque)
คำที่ใช้เรียกใกล้เคียงกัน
cad คือโรค / cad โรค / cad heart
coronary heart disease
ischemic heart disease (IHD คือโรค)
cardiovascular disease (CVD คืออะไร)
ในทางปฏิบัติ CAD เป็น “หัวใจของปัญหา” ในกลุ่มโรคหัวใจขาดเลือด และเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
🔗 โรคหัวใจและหลอดเลือดตีบ จัดอยู่ในกลุ่ม โรคที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ
ระบบหัวใจและหลอดเลือด ทำงานอย่างไร?
ระบบหัวใจและหลอดเลือด (Cardiovascular system คือ) ประกอบด้วยหัวใจ เลือด และหลอดเลือด ทำหน้าที่สูบฉีดเลือดไปเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ ทั่วร่างกาย
หัวใจเปรียบเสมือนปั๊ม ส่วนหลอดเลือดเปรียบเสมือนท่อ เมื่อหลอดเลือดตีบ เลือดไหลผ่านได้น้อย หัวใจจึงต้องทำงานหนักขึ้น โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่หลอดเลือดเสื่อมตามวัย (โรค age)
หลอดเลือดหัวใจ มีอะไรบ้าง?
หลายคนสงสัยว่า หลอดเลือดหัวใจ มีอะไรบ้าง หรือ เส้นเลือดหัวใจ 3 เส้น มีอะไรบ้าง โดยหลัก ๆ ได้แก่
Left Anterior Descending (LAD) – มักเรียกว่า lad คือหัวใจ เส้นสำคัญมาก
Left Circumflex (LCX)
Right Coronary Artery (RCA) – หรือ right coronary artery คือ เส้นเลือดด้านขวา
รวมเรียกว่า coronary arteries anatomy หากเส้นใดเส้นหนึ่งตีบ จะส่งผลต่อการทำงานของหัวใจทันที
การแบ่งระดับความรุนแรงของ CAD?
แพทย์จะแบ่งโรคตามจำนวนเส้นเลือดที่ตีบ
SVD โรค (Single Vessel Disease) – ตีบ 1 เส้น
DVD คือโรค (Double Vessel Disease) – ตีบ 2 เส้น
TVD คือโรค (Triple Vessel Disease) – ตีบ 3 เส้น
TVD with LM คือ – ตีบ 3 เส้นร่วมกับเส้นหลักซ้าย (อันตรายสูง)
ยิ่งตีบหลายเส้น ความเสี่ยงยิ่งสูง โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ
สาเหตุของโรคหัวใจและหลอดเลือดตีบคืออะไร?
สาเหตุหลักคือ atherosclerosis and cardiovascular disease หรือการแข็งตัวและตีบของหลอดเลือด (arteriosclerosis) เกิดจาก
ไขมันในเลือดสูง
ความดันโลหิตสูง
เบาหวาน
สูบบุหรี่
ขาดการออกกำลังกาย
ความเครียดเรื้อรัง
ภาวะเหล่านี้ทำให้เกิด cad block / block cad / blocks cad อย่างช้า ๆ โดยไม่รู้ตัว
อาการของโรคหัวใจในผู้สูงอายุ
อาการอาจแตกต่างจากคนวัยหนุ่มสาว เช่น
เจ็บแน่นหน้าอก (stable angina pectoris)
เหนื่อยง่ายผิดปกติ
หน้ามืด เป็นลม
ใจสั่น
ในบางรายอาจเกิด NSTEMI หรือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดแบบไม่รุนแรงทันที
ผู้สูงอายุจำนวนมากไม่มีอาการเจ็บหน้าอกชัดเจน ทำให้โรคถูกมองข้าม
การวินิจฉัยโรคหัวใจและหลอดเลือดตีบ
แพทย์จะใช้หลายวิธีร่วมกัน เช่น
คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG)
อัลตราซาวด์หัวใจ
การตรวจ CAG (Coronary Angiography)
การรักษาร่วมกับ PCI (การทำบอลลูน/ใส่ขดลวด)
หลายคนอาจเคยเห็นเอกสารหรือผลตรวจ (pdf to cad) และสงสัยความหมาย ซึ่งต้องให้แพทย์เป็นผู้วินิจฉัยอาการโดยละเอียด
แนวทางการรักษาโรคหัวใจในผู้สูงอายุ
1. การรักษาด้วยยา
คำถามที่พบบ่อยคือ ยาโรคหัวใจ มีอะไรบ้าง โดยทั่วไป ได้แก่
ยาลดไขมัน
ยาละลายลิ่มเลือด
ยาควบคุมความดัน
ยาขยายหลอดเลือด เช่น ranolazine
2. การรักษาด้วยหัตถการ
การใส่ขดลวด (PCI)
การผ่าตัดบายพาส (CABG) ในรายที่เป็น triple vessel disease
โรคหัวใจกับภาวะแทรกซ้อน
หากปล่อยไว้นาน อาจนำไปสู่
Ischaemic heart failure
Congestive heart failure pathophysiology
การจัดระดับความรุนแรงตาม New York Heart Classification
การดูแลผู้สูงอายุที่เป็นโรคหัวใจในชีวิตประจำวัน
การดูแลที่ดีช่วยชะลอโรคได้อย่างมาก ได้แก่
ปรับอาหาร ลดมัน ลดเค็ม
ออกกำลังกายเบา ๆ อย่างสม่ำเสมอ (minor lifestyle change)
กินยาอย่างเคร่งครัด
ตรวจติดตามสม่ำเสมอ
แหล่งอ้างอิง
World Health Organization (WHO) – Cardiovascular Diseases
https://www.who.int/health-topics/cardiovascular-diseasesAmerican Heart Association (AHA) – Coronary Artery Disease
https://www.heart.org/en/health-topics/heart-attack/about-heart-attacksMayo Clinic – Coronary artery disease
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/coronary-artery-diseaseNational Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI)
https://www.nhlbi.nih.gov/health/coronary-heart-diseaseCenters for Disease Control and Prevention (CDC) – Heart Disease
https://www.cdc.gov/heartdisease
FAQ คำถามที่พบบ่อย
1. CAD ต่างจาก CVD อย่างไร?
CAD เป็นโรคเฉพาะของหลอดเลือดหัวใจ ส่วน CVD คือกลุ่มโรคหัวใจและหลอดเลือดทั้งหมด
2. DVD / TVD อันตรายไหม?
อันตรายมากขึ้นตามจำนวนเส้นที่ตีบ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ
3. ถ้าเป็นโรคหัวใจหรือหลอดเลือดหัวใจตีบ ต้องผ่าตัดทุกคนหรือไม่?
ไม่จำเป็น ขึ้นกับความรุนแรงและดุลยพินิจแพทย์
NTK GoodHealth บริการดูแลผู้สูงอายุ เด็กเล็ก และเด็กพิเศษ ปรึกษาฟรี โทร. 082-791-6559 และ 091-710-5596 หรือ LINE. @ntkgood
