โรคข้อเสื่อมและกระดูกพรุนในผู้สูงอายุ | NTKGoodHealth
เข้าใจให้ถูก ดูแลให้เป็น ลดปวดข้อ ชะลอกระดูกเสื่อม ใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจ
โรคข้อเสื่อมและกระดูกพรุนในผู้สูงอายุ ถือเป็นหนึ่งใน โรคและภาวะที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ และมักถูกเรียกรวม ๆ ว่าเป็น “โรคคนแก่” แม้จะไม่ใช่โรคร้ายแรงถึงชีวิตในทันที แต่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก ไม่ว่าจะเป็นอาการปวดข้อ เดินลำบาก ล้มง่าย กระดูกหักง่าย หรือแม้แต่ส่วนสูงที่ค่อย ๆ ลดลงโดยไม่รู้ตัว
ปัญหาเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะเมื่อ ผู้สูงอายุ กระดูก เริ่มเสื่อม ความสามารถในการใช้ชีวิตประจำวันจะลดลงตามไปด้วย บทความนี้ NTK GoodHealth จะพาคุณเข้าใจตั้งแต่สาเหตุ อาการ วิธีรักษา อาหารที่ควรกิน–ควรเลี่ยง ไปจนถึงแนวทางป้องกัน เพื่อช่วยให้ผู้สูงอายุและครอบครัวดูแลสุขภาพกระดูกได้อย่างถูกต้องและยั่งยืน
โรคข้อเสื่อมและกระดูกพรุน คืออะไร? ทำไมผู้สูงอายุถึงเป็นบ่อย
เมื่ออายุมากขึ้น ร่างกายจะเกิดการเสื่อมตามธรรมชาติ หนึ่งในระบบที่เสื่อมเร็วและเห็นผลชัดที่สุดคือ ระบบกระดูกและข้อ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของปัญหาผู้สูงอายุจำนวนมาก
โรคข้อเสื่อม (Osteoarthritis)
โรคข้อเสื่อมเกิดจากการที่ผิวกระดูกอ่อนบริเวณข้อถูกใช้งานซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน จนเกิดการสึกหรอ ข้อที่พบบ่อยคือ เข่า สะโพก ข้อเท้า และกระดูกสันหลัง ผู้สูงอายุจำนวนมากจึงมีอาการปวดข้อ ข้อยึดตึง หรือมีเสียง กระดูกดังก๊อบแก๊บ เวลาเคลื่อนไหว
โรคกระดูกพรุน (Osteoporosis)
กระดูกพรุนคือภาวะที่มวลกระดูกลดลง ทำให้กระดูกบาง เปราะ และหักง่าย คำว่า osteoporotic ใช้เรียกภาวะหรือผู้ที่มีความเสี่ยงกระดูกพรุน โดยโรคกระดูกพรุน ภาษาอังกฤษคือ Osteoporosis ซึ่งมักไม่แสดงอาการจนกว่าจะเกิดกระดูกหัก
ทั้งสองโรคนี้อาจเกิดร่วมกันได้ และเป็นกลุ่ม โรคคนแก่ ที่ต้องได้รับการดูแลต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่รักษาเมื่อมีอาการ
ความแตกต่างระหว่าง “ข้อเสื่อม” VS “กระดูกพรุน”
หลายคนเข้าใจผิดว่าข้อเสื่อมกับกระดูกพรุนคือโรคเดียวกัน แต่ความจริงแล้วแตกต่างกันชัดเจน
โรคข้อเสื่อม → ปัญหาที่ “ข้อ” เกิดการสึกหรอ เคลื่อนไหวแล้วปวด
โรคกระดูกพรุน → ปัญหาที่ “เนื้อกระดูก” บางลง เสี่ยงกระดูกหัก
ผู้สูงอายุบางรายอาจไม่มีอาการปวดข้อ แต่กลับล้มแล้วกระดูกหักง่าย ซึ่งมักมาจากกระดูกพรุนโดยไม่รู้ตัว
อาการกระดูกเสื่อมและกระดูกพรุน ที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ
อาการของโรคกระดูกในผู้สูงอายุมีหลายระดับ ตั้งแต่เล็กน้อยจนถึงรุนแรง เช่น
ปวดข้อเรื้อรัง โดยเฉพาะเข่าและสะโพก
ข้อยึด ข้อฝืดในตอนเช้า
เดินแล้วมีเสียงกระดูกดังก๊อบแก๊บ
หลังค่อม หรือ ส่วนสูงลดได้ไหม → คำตอบคือ “ลดได้” จากกระดูกสันหลังยุบ
ล้มง่าย และกระดูกหักจากอุบัติเหตุเล็กน้อย
หลายคนสงสัยว่า กระดูกยุบ อันตรายไหม คำตอบคืออันตราย เพราะอาจกดทับเส้นประสาท ทำให้ปวดหลังเรื้อรัง หรือส่งผลต่อระบบการหายใจได้ในระยะยาว
กระดูกดังก๊อบแก๊บ เกิดจากอะไร อันตรายหรือไม่?
เสียงกระดูกดังก๊อบแก๊บมักเกิดจาก
ข้อเสื่อมและน้ำหล่อลื่นข้อเสื่อมคุณภาพ
กล้ามเนื้อและเอ็นรอบข้ออ่อนแรง
การเคลื่อนไหวของข้อที่ไม่สมดุล
โดยทั่วไป กระดูกดังก๊อบแก๊บ ไม่อันตราย หากไม่ปวดหรือบวม แต่ถ้ามีอาการปวดร่วมด้วย ควรตรวจเพื่อหาสาเหตุ
วิธีแก้ กระดูกดังก๊อบแก๊บ
บริหารกล้ามเนื้อรอบข้อ
ควบคุมน้ำหนัก
เสริมอาหารที่ช่วยบำรุงข้อและกระดูก
หลายคนถามว่า กระดูกดังก๊อบแก๊บ กินวิตามินอะไรดี คำตอบคือควรเน้นแคลเซียม วิตามินดี และคอลลาเจนชนิดที่เหมาะกับผู้สูงอายุ
โรคข้อเสื่อมและกระดูกพรุน รักษายังไง?
การรักษาทางการแพทย์
แพทย์จะประเมินตามความรุนแรง เช่น
ยาแก้ปวดและลดการอักเสบ
ยาชะลอการสลายของมวลกระดูก
กายภาพบำบัด
ผ่าตัด (ในรายที่รุนแรง)
คำถามที่พบบ่อยคือ โรคกระดูกเสื่อม รักษายังไง ต้องเข้าใจว่าการรักษาเน้น “ชะลอ” และ “ควบคุมอาการ” มากกว่าการรักษาให้หายขาด
การดูแลตัวเองในชีวิตประจำวัน
เป็นหัวใจสำคัญของการดูแลผู้สูงอายุในกลุ่ม โรคและภาวะที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ
กระดูกเสื่อมในผู้สูงอายุ กินอะไรดี?
โภชนาการมีผลโดยตรงต่อสุขภาพกระดูก
อาหารบำรุงกระดูก ผู้สูงอายุ
ปลาเล็กปลาน้อย
นมและโยเกิร์ต
ผักใบเขียว
ถั่ว งา เต้าหู้
อาหารเหล่านี้ช่วยเสริมแคลเซียมและชะลอการเสื่อมของกระดูก
กระดูกเสื่อม ห้ามกินอะไร?
อาหารเค็มจัด
เครื่องดื่มแอลกอฮอล์
น้ำอัดลม
คาเฟอีนมากเกินไป
การรู้ว่า กระดูกเสื่อม ห้ามกินอะไร จะช่วยลดการสูญเสียมวลกระดูกในระยะยาว
อาหารเสริมสำหรับกระดูกพรุนในผู้สูงอายุ
ในบางราย อาหารอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ แพทย์อาจแนะนำ
แคลเซียม
วิตามินดี
แมกนีเซียม
วิตามินเค
อาหารเสริมกระดูกพรุน ผู้สูงอายุ ควรเลือกให้เหมาะกับสุขภาพและปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว
มวลกระดูกคืออะไร? ควรมีเท่าไหร่ถึงปลอดภัย
มวลกระดูก คือความหนาแน่นของเนื้อกระดูก ซึ่งสามารถตรวจได้ด้วยเครื่องวัด BMD
ค่ามวลกระดูก ผู้หญิง มักลดลงเร็วหลังวัยหมดประจำเดือน
หากค่ามวลกระดูกต่ำ จะเสี่ยงกระดูกหักง่าย
การตรวจมวลกระดูกเป็นสิ่งสำคัญในการดูแล ปัญหาผู้สูงอายุ ด้านกระดูก
แนวทางป้องกันโรคข้อเสื่อมและกระดูกพรุนในผู้สูงอายุ
การป้องกันเริ่มได้ตั้งแต่วันนี้
ออกกำลังกายแบบลงน้ำหนักพอเหมาะ
กินอาหารบำรุงกระดูก
รับแดดอ่อน ๆ ตอนเช้า
ปรับบ้านให้ปลอดภัย ลดการหกล้ม
ทั้งหมดนี้คือหัวใจของการดูแล โรคข้อเสื่อม และ กระดูกพรุน ในผู้สูงอายุ ให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี
แหล่งอ้างอิง
World Health Organization – Osteoporosis
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/osteoporosisNational Institute on Aging – Bone Health and Osteoporosis
https://www.nia.nih.gov/health/bone-health-and-osteoporosisMayo Clinic – Osteoarthritis & Osteoporosis
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditionsNational Osteoporosis Foundation
https://www.nof.orgNHS – Osteoporosis Overview
https://www.nhs.uk/conditions/osteoporosis
FAQ คำถามที่พบบ่อย
1. กระดูกดังก๊อบแก๊บ อันตรายไหม?
หากไม่ปวดหรือบวม มักไม่อันตราย แต่ควรเฝ้าระวัง
2. ส่วนสูงลดได้ไหมเมื่ออายุมากขึ้น?
ลดได้จากกระดูกสันหลังยุบหรือกระดูกพรุน
3. กระดูกหัก ควรกินอะไร?
เน้นแคลเซียม โปรตีน และวิตามินดี เพื่อฟื้นฟูมวลกระดูก