@ntkgood
0827916559
เนื้อหาหลัก

การดูแลสุขภาพจิตเด็ก คู่มือสำหรับพ่อแม่ยุคใหม่ ที่ไม่ควรมองข้าม | NTKGoodHealth

การดูแลสุขภาพจิตเด็ก

สุขภาพจิตที่ดีในวัยเด็กคือรากฐานของชีวิตผู้ใหญ่ที่แข็งแรง บทความนี้รวบรวมความรู้ด้าน จิตวิทยาเด็ก ตั้งแต่ วัยทารกด้านจิตใจและอารมณ์ ไปจนถึง วัยเรียนด้านจิตใจและอารมณ์ พร้อมแนวทางปฏิบัติจริงที่พ่อแม่ทำได้ทันที

ทำไมสุขภาพจิตเด็กถึงสำคัญ?

เมื่อเราพูดถึง “เด็กมีปัญหา” หลายคนมักนึกถึงพฤติกรรมก้าวร้าว ผลการเรียนตก หรือดื้อไม่ยอมฟัง แต่ความจริงแล้วรากของปัญหาส่วนใหญ่ซ่อนอยู่ลึกกว่านั้น นั่นคือ ด้านจิตใจ และอารมณ์ที่ไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม

องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าความผิดปกติทางสุขภาพจิตครึ่งหนึ่งของผู้ใหญ่เริ่มต้นก่อนอายุ 14 ปี และประมาณ 10–20% ของเด็กและวัยรุ่นทั่วโลกมีปัญหาสุขภาพจิตบางรูปแบบ (WHO, 2022) ในประเทศไทย การศึกษาของกรมสุขภาพจิต (2566) พบว่าเด็กไทยอายุ 5–14 ปี มีความชุกของปัญหาสุขภาพจิตสูงถึง 13–15%

การเข้าใจ พัฒนาการด้านจิตใจและอารมณ์ในแต่ละวัย จึงเป็นกุญแจสำคัญที่พ่อแม่และผู้ดูแลไม่ควรมองข้าม

พัฒนาการด้านจิตใจและอารมณ์ตามช่วงวัย

ก่อนจะลงลึกในแต่ละหัวข้อ มาทำความเข้าใจพื้นฐานก่อนว่าเด็กในแต่ละช่วงวัยมีพัฒนาการ ด้านจิตใจ อย่างไร

วัยทารก (0–2 ปี) ด้านจิตใจและอารมณ์

วัยทารกด้านจิตใจและอารมณ์ เป็นช่วงที่สำคัญที่สุด เพราะสมองเติบโตเร็วที่สุดในชีวิต ทารกเรียนรู้โลกผ่านความรู้สึกปลอดภัย (Secure Attachment) กับผู้ดูแลหลัก

สัญญาณพัฒนาการปกติ

  • ยิ้มตอบสนองตั้งแต่ 2 เดือน
  • แสดงความกลัวคนแปลกหน้า (stranger anxiety) ประมาณ 6–8 เดือน
  • แสดงความเป็นห่วงเมื่อแม่จากไป (separation anxiety) ราว 9–12 เดือน

💡 รู้หรือไม่? การศึกษาของ Bowlby & Ainsworth แสดงให้เห็นว่าความผูกพันในวัยทารกส่งผลต่อความสามารถในการสร้างความสัมพันธ์ไปตลอดชีวิต (Ainsworth et al., 1978)

วัยก่อนเรียนด้านจิตใจและอารมณ์ เป็นช่วงที่เด็กเริ่มสำรวจตัวตน เรียนรู้ขอบเขต และทดสอบขีดจำกัด

สัญญาณพัฒนาการปกติ

  • เริ่มแสดงความเป็นตัวของตัวเอง มีคำว่า “ไม่” ในคลังคำ
  • เล่นเลียนแบบบทบาท (symbolic play)
  • มีความกลัวที่จินตนาการขึ้นมาเอง เช่น กลัวผีหรือสัตว์ประหลาด
  • ต้องการการยืนยันและความมั่นใจจากผู้ใหญ่อย่างสม่ำเสมอ

วัยเรียนด้านจิตใจและอารมณ์ เป็นช่วงที่เด็กออกจากโลกของครอบครัวและเข้าสู่สังคมเพื่อน โรงเรียนกลายเป็นเวทีสำคัญสำหรับการสร้างอัตลักษณ์

สัญญาณที่ควรใส่ใจ

  1. ความรู้สึกมีคุณค่า (self-worth) เชื่อมโยงกับผลการเรียนและการยอมรับจากเพื่อน
  2. เริ่มเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่น
  3. ความสามารถในการควบคุมอารมณ์พัฒนาขึ้นอย่างชัดเจน

ปัญหาสุขภาพจิต ที่พบบ่อยในเด็ก มีอะไรบ้าง?

ปัญหาสุขภาพจิต ในเด็กมีหลายรูปแบบ ซึ่งสามารถจัดกลุ่มได้ดังนี้

NTKGoodHealth — ตารางสุขภาพจิตเด็ก

⬤ ปัญหาสุขภาพจิตในเด็ก — จำแนกตามกลุ่ม

กลุ่มปัญหา ตัวอย่าง วัยที่พบบ่อย
ความวิตกกังวล โรคกลัว, วิตกกังวลทั่วไป, กลัวการแยก ทุกวัย
อารมณ์และพฤติกรรม ADHD, ซึมเศร้าในเด็ก วัยเรียน
พัฒนาการ ออทิสติก, ล่าช้าทางภาษา วัยทารก–ก่อนเรียน
การนอนหลับ ฝันร้าย, นอนไม่หลับ, กลัวความมืด วัยก่อนเรียน–เรียน
สังคม กลัวการเข้าสังคม, ถูกรังแก (bullying) วัยเรียน
★ หมายเหตุ: การวินิจฉัยปัญหาสุขภาพจิตต้องทำโดยผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น หากสังเกตเห็นสัญญาณที่น่าเป็นห่วง ควรปรึกษาแพทย์หรือนักจิตวิทยาเด็ก

1. รับมือกับความกลัวและความกังวลในเด็ก

ความกลัวเป็นส่วนหนึ่งของ พัฒนาการด้านจิตใจ ที่ปกติสมบูรณ์ ปัญหาจะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อความกลัวนั้นรุนแรงจนกระทบชีวิตประจำวัน

ความกลัวตามวัย เมื่อไหรที่ "ปกติ"?

  • วัยทารก (0–2 ปี) กลัวเสียงดัง กลัวการพลัดพราก กลัวคนแปลกหน้า — ทั้งหมดนี้เป็น วัยทารกด้านจิตใจและอารมณ์ ที่พัฒนาการตามปกติ
  • วัยก่อนเรียน (2–6 ปี) กลัวความมืด กลัวสัตว์ประหลาด กลัวผี — เป็นเรื่องปกติของ วัยก่อนเรียนด้านจิตใจและอารมณ์ เพราะสมองส่วนจินตนาการกำลังพัฒนา
  • วัยเรียน (6–12 ปี) กลัวการสอบ กลัวไม่เป็นที่ยอมรับ กลัวเหตุการณ์ในข่าว — เป็นความกลัวที่เชื่อมโยงกับโลกความเป็นจริงมากขึ้น

วัยก่อนเรียนด้านจิตใจและอารมณ์ เป็นช่วงที่เด็กเริ่มสำรวจตัวตน เรียนรู้ขอบเขต และทดสอบขีดจำกัด

สัญญาณพัฒนาการปกติ

1. ตรวจสอบและยืนยันความรู้สึก (Validation) อย่าพูดว่า “ไม่มีอะไรน่ากลัวหรอก” เพราะนั่นทำให้เด็กรู้สึกว่าความรู้สึกของตัวเองผิดปกติ แต่ให้พูดว่า “แม่รู้ว่าหนูกลัว ความรู้สึกนั้นโอเคนะ” ก่อนเสมอ

2. เทคนิค Brave Talk ช่วยเด็กพูดคุยกับตัวเองในแง่บวก เช่น เปลี่ยน “มันน่ากลัวมาก” เป็น “ฉันเคยผ่านสิ่งที่ยากกว่านี้มาแล้ว” (Kendall & Hedtke, 2006)

3. Gradual Exposure (ค่อยๆ เผชิญความกลัว) การหลีกเลี่ยงทำให้ความกลัวยิ่งใหญ่โตขึ้น ให้ค่อยๆ แนะนำสิ่งที่เด็กกลัวในระดับที่รับได้ เช่น เด็กกลัวหมา → เริ่มจากดูรูปหมา → ดูหมาจากระยะไกล → ใกล้ขึ้นเรื่อยๆ

4. Coping Box ให้เด็กช่วยกันสร้าง “กล่องรับมือ” ที่รวมสิ่งที่ช่วยให้รู้สึกดี เช่น ตุ๊กตาที่ชอบ รูปภาพคนที่รัก ข้อความให้กำลังใจตัวเอง

📖 อ่านเพิ่มเติม วิธีส่งเสริมความฉลาดทางอารมณ์ (EQ) ในเด็ก | สัญญาณที่ต้องพาลูกพบจิตแพทย์

  • ความกลัวที่ไม่ลดลงนานกว่า 4 สัปดาห์
  • เด็กปฏิเสธที่จะไปโรงเรียน นอนหลับไม่ได้ หรือเจ็บปวดร่างกายโดยไม่มีสาเหตุทางกายภาพ
  • มีอาการตื่นตระหนก (panic attack) เช่น ใจสั่น หายใจไม่ออก

2. ส่งเสริมความมั่นใจในตัวเองของเด็ก

ความมั่นใจในตัวเอง (Self-Esteem) ไม่ได้เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ แต่ต้องปลูกฝังอย่างตั้งใจ และเป็นหัวใจสำคัญของ จิตวิทยาเด็ก ที่มีสุขภาพดี

รากฐานของความมั่นใจในเด็ก

งานวิจัยของ Baumeister et al. (2003) ระบุว่าความมั่นใจที่แท้จริงมาจาก ประสบการณ์ความสำเร็จที่เหมาะกับวัย ไม่ใช่คำชมลอยๆ

  1. ความรัก — รู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่าไม่ว่าจะทำอะไร
  2. ความสามารถ — ทำสิ่งต่างๆ ได้สำเร็จด้วยตัวเอง
  3. การมีส่วนร่วม — รู้ว่าตัวเองมีความสำคัญต่อครอบครัวหรือกลุ่ม
  4. ความปลอดภัย — รู้สึกว่าโลกนี้ปลอดภัย
  5. การได้รับการยอมรับ — ตัวตนของตัวเองได้รับการยืนยัน
  1. ความรัก — รู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่าไม่ว่าจะทำอะไร
  2. ความสามารถ — ทำสิ่งต่างๆ ได้สำเร็จด้วยตัวเอง
  3. การมีส่วนร่วม — รู้ว่าตัวเองมีความสำคัญต่อครอบครัวหรือกลุ่ม
  4. ความปลอดภัย — รู้สึกว่าโลกนี้ปลอดภัย
  5. การได้รับการยอมรับ — ตัวตนของตัวเองได้รับการยืนยัน

ชมพฤติกรรม ไม่ใช่ตัวตน

แทนที่จะพูดว่า “หนูเก่งมาก” ซึ่งเชื่อมโยงคุณค่ากับผลลัพธ์ ให้พูดว่า “หนูพยายามมากเลยนะ แม่เห็นว่าหนูทำซ้ำหลายรอบจนสำเร็จ” — แนวทางนี้เรียกว่า Growth Mindset ที่ Carol Dweck นักจิตวิทยาจาก Stanford พิสูจน์แล้วว่าได้ผลจริง (Dweck, 2006)

ให้โอกาสตัดสินใจ

เริ่มจากเรื่องเล็กๆ เช่น “วันนี้จะใส่เสื้อสีอะไร?” หรือ “อยากกินข้าวกลางวันอะไร?” การมีสิทธิ์เลือกสอนให้เด็กรู้ว่าความคิดเห็นของตัวเองสำคัญ

ให้งานที่รับผิดชอบได้จริง

แม้แต่เด็ก วัยก่อนเรียนด้านจิตใจและอารมณ์ ก็ต้องการความรู้สึกว่าตัวเองมีประโยชน์ เช่น ช่วยเทน้ำใส่แก้ว ช่วยเก็บของเล่น หรือให้อาหารสัตว์เลี้ยง

จัดการความล้มเหลวอย่างสร้างสรรค์

เมื่อเด็กล้มเหลว แทนที่จะรีบปลอบ ลองพูดว่า “โอเค ครั้งนี้ไม่ได้ผล เราลองวิธีใหม่กันไหม?” สอนให้ความล้มเหลวคือก้าวหนึ่งของการเรียนรู้

📖 อ่านเพิ่มเติม Growth Mindset กับการเรียนรู้ของเด็ก | วิธีชมลูกที่ถูกต้อง ไม่ทำให้เด็กเสียสมดุล

  • เปรียบเทียบกับพี่น้องหรือเพื่อน (“ทำไมไม่เหมือนพี่คนนั้น”)
  • วิจารณ์ต่อหน้าคนอื่น
  • ทำแทนทุกอย่างเพราะกลัวเด็กทำไม่ได้
  • ไม่ยอมรับความรู้สึกเศร้าหรือโกรธของเด็ก

3. การสร้างทักษะการเข้าสังคมในเด็ก

ทักษะการเข้าสังคม (Social Skills) เป็นหนึ่งในความสามารถที่สำคัญที่สุดของมนุษย์ และเป็นส่วนหนึ่งของพัฒนาการ ด้านจิตใจ ที่ต้องฝึกฝนตั้งแต่เล็ก

พัฒนาการทักษะสังคมตามวัย

วัยทารก (0–2 ปี)

เรียนรู้การสื่อสารสองทาง (ส่งยิ้ม รับยิ้ม) และการอ่านสีหน้าของผู้ดูแล

เริ่มเล่นร่วมกับเพื่อน เรียนรู้การแบ่งปัน รอคอย และต่อรอง — ทักษะที่เด็กในช่วง วัยก่อนเรียนด้านจิตใจและอารมณ์ กำลังพัฒนาอย่างเต็มที่

เข้าใจกฎกติกากลุ่ม เริ่มมีเพื่อนสนิท เรียนรู้การแก้ไขความขัดแย้ง

วิธีสร้างทักษะสังคมที่บ้าน

Playdate มีโครงสร้าง

จัดให้เด็กเล่นกับเพื่อนในบ้านหรือสถานที่ที่คุ้นเคย โดยมีกิจกรรมชัดเจน เช่น ต่อเลโก้ หรือวาดรูปร่วมกัน แทนที่จะปล่อยให้เด็กหาเองซึ่งอาจทำให้สับสน

ก่อนสถานการณ์ที่อาจยาก เช่น วันแรกของโรงเรียน ลองเล่นบทบาทสมมติที่บ้านก่อน พ่อแม่รับบทเพื่อนใหม่ ให้เด็กฝึกพูดแนะนำตัว

ใช้หนังสือนิทาน การ์ตูน หรือสถานการณ์จริงในชีวิตเป็นโอกาสถามว่า “คิดว่าเพื่อนในรูปรู้สึกอย่างไร?” เพื่อพัฒนา Empathy

ใช้โมเดล STOP-THINK-DO

  1. ความรัก — รู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่าไม่ว่าจะทำอะไร
  2. ความสามารถ — ทำสิ่งต่างๆ ได้สำเร็จด้วยตัวเอง
  3. การมีส่วนร่วม — รู้ว่าตัวเองมีความสำคัญต่อครอบครัวหรือกลุ่ม
  4. ความปลอดภัย — รู้สึกว่าโลกนี้ปลอดภัย
  5. การได้รับการยอมรับ — ตัวตนของตัวเองได้รับการยืนยัน

📖 อ่านเพิ่มเติม วิธีช่วยลูกเมื่อถูก Bully ที่โรงเรียน | กิจกรรมสร้าง EQ สำหรับเด็กก่อนวัยเรียน

  • หลีกเลี่ยงการเล่นกับเพื่อนในทุกสถานการณ์
  • ไม่เข้าใจกฎเกณฑ์ทางสังคมพื้นฐาน เช่น การผลัดเปลี่ยนหรือการรอคอย
  • มีปฏิกิริยารุนแรงอย่างมากเมื่อเกิดความขัดแย้งเล็กน้อย
  • ถูกปฏิเสธจากกลุ่มเพื่อนซ้ำๆ

4. ปัญหาการนอนและวิธีแก้ในเด็ก

ปัญหาการนอนและ สุขภาพจิตเด็ก เชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง งานวิจัยพบว่าเด็กที่นอนหลับไม่เพียงพอมีความเสี่ยงต่อปัญหาสมาธิ ความวิตกกังวล และภาวะซึมเศร้าสูงกว่าเด็กทั่วไปถึง 2–3 เท่า (Gregory & O’Connor, 2002)

ช่วงวัย ชั่วโมงที่แนะนำ (รวมงีบกลางวัน)
ทารกแรกเกิด–3 เดือน 14–17 ชั่วโมง
4–12 เดือน 12–16 ชั่วโมง
1–2 ปี 11–14 ชั่วโมง
3–5 ปี 10–13 ชั่วโมง
6–12 ปี 9–12 ชั่วโมง

American Academy of Sleep Medicine, 2016

ปัญหาการนอนที่พบบ่อยและวิธีรับมือ

กลัวความมืดและฝันร้าย

ปัญหานี้พบบ่อยใน วัยก่อนเรียนด้านจิตใจและอารมณ์ เพราะจินตนาการพัฒนาเร็วกว่าความสามารถในการแยกแยะความจริงและจินตนาการ

วิธีช่วย

  • ไฟกลางคืนหรี่ๆ เป็นทางเลือก ไม่ใช่การตามใจ แต่เป็นการให้ความรู้สึกปลอดภัย
  • สร้าง “พิธีกรรมก่อนนอน” (Bedtime Ritual) ที่คาดเดาได้ เช่น อาบน้ำ → อ่านนิทาน → ปิดไฟ → จูบลาคืน
  • ใช้ “สเปรย์ไล่ผี” (น้ำเปล่าในขวดสเปรย์) สำหรับเด็กที่กังวลมาก — ฟังดูตลก แต่งานวิจัยแสดงให้เห็นว่ากลยุทธ์ symbolic ช่วยเด็กเล็กได้จริง (Muris et al., 2001)

เด็กหลายคนทดสอบขีดจำกัดในเวลากลางคืน และพ่อแม่มักยอมเพราะเหนื่อย ทำให้กลายเป็นพฤติกรรมติดนิสัย

วิธีช่วย

  • กำหนดเวลานอนที่แน่นอนและทำทุกวัน รวมถึงวันหยุดสุดสัปดาห์
  • ใช้ Sleep Pass System: ให้เด็กมี “บัตรผ่าน” 1–2 ใบต่อคืน ที่ใช้แลกกับการออกมาหาพ่อแม่ได้ 1 ครั้ง — วิธีนี้ให้ความรู้สึกควบคุมแก่เด็กและลดการต่อสู้ได้ผลดี (Moore et al., 2007)

วิธีช่วย

  • ตรวจสอบว่าเด็กสามารถนอนหลับเองได้โดยไม่ต้องมีผู้ใหญ่อยู่ด้วย (Self-soothing) หากเด็กนอนหลับโดยมีแม่นอนด้วยทุกครั้ง จะตื่นกลางดึกและหาแม่เสมอ
  • ค่อยๆ ฝึกทักษะ self-soothing โดยการนั่งข้างๆ แล้วค่อยๆ ขยับออกไปทีละน้อย

หน้าจอปล่อยแสงสีฟ้า (Blue Light) ที่ยับยั้งการผลิต melatonin ฮอร์โมนที่ช่วยให้นอนหลับ แนะนำให้งดหน้าจออย่างน้อย 1 ชั่วโมงก่อนนอน สำหรับเด็กทุกวัย (American Academy of Pediatrics, 2016)

📖 อ่านเพิ่มเติม Bedtime Routine ที่ดีที่สุดสำหรับเด็กแต่ละวัย | ผลกระทบของ Screen Time ต่อพัฒนาการเด็ก

เมื่อไหรที่ควรพาลูกพบผู้เชี่ยวชาญ?

พ่อแม่หลายคนลังเลที่จะพาลูกพบจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาเด็ก เพราะกังวลว่าจะ “เกินเรื่อง” แต่จริงๆ แล้วการขอความช่วยเหลือเร็วมักให้ผลดีกว่าการรอ

พาพบผู้เชี่ยวชาญเมื่อ

  • อาการที่น่าเป็นห่วงคงอยู่นานกว่า 2–4 สัปดาห์ และไม่ดีขึ้น
  • ปัญหากระทบการเรียน การนอน การกิน หรือความสัมพันธ์กับเพื่อน
  • เด็กแสดงออกถึงความต้องการทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่น
  • พ่อแม่รู้สึกว่าตนเองรับมือไม่ไหวแล้ว

แหล่งขอความช่วยเหลือในประเทศไทย

  • สายด่วนกรมสุขภาพจิต: 1323 (24 ชั่วโมง)
  • คลินิกจิตเวชเด็กและวัยรุ่น ในโรงพยาบาลรัฐและเอกชนทั่วประเทศ
  • นักจิตวิทยาโรงเรียน (ในโรงเรียนที่มีบริการ)

รากฐานสุขภาพจิตที่ดีสร้างได้ทุกวัน

การดูแล สุขภาพจิตเด็ก ไม่ได้เป็นเรื่องซับซ้อน แต่ต้องอาศัยความสม่ำเสมอและความเข้าใจ ไม่ว่าจะเป็นการช่วยเด็กรับมือกับความกลัว การสร้างความมั่นใจ การฝึกทักษะสังคม หรือการแก้ปัญหาการนอน สิ่งที่ดีที่สุดที่พ่อแม่ทำได้คือ อยู่ตรงนั้น ฟัง และไม่ตัดสิน

บทความที่เกี่ยวข้อง

ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญของ NTK GoodHealth ฟรี ที่ Tel. 082-791-6559 / 091-710-5596 และ LINE. @ntkgood

แหล่งอ้างอิง
  1. World Health Organization. (2022). Mental health of adolescents. WHO. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-mental-health
  2. Ainsworth, M.D.S., Blehar, M.C., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of Attachment: A Psychological Study of the Strange Situation. Lawrence Erlbaum.
  3. American Academy of Pediatrics. (2016). Media and Young Minds. Pediatrics, 138(5).
  4. American Academy of Sleep Medicine. (2016). Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations. Journal of Clinical Sleep Medicine, 12(6), 785–786.
  5. Baumeister, R.F., Campbell, J.D., Krueger, J.I., & Vohs, K.D. (2003). Does High Self-Esteem Cause Better Performance, Interpersonal Success, Happiness, or Healthier Lifestyles? Psychological Science in the Public Interest, 4(1), 1–44.
  6. Dweck, C.S. (2006). Mindset: The New Psychology of Success. Random House.
  7. Gregory, A.M., & O’Connor, T.G. (2002). Sleep problems in childhood: A longitudinal study of developmental change and association with behavioral problems. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 41(8), 964–971.
  8. Kendall, P.C., & Hedtke, K.A. (2006). Cognitive-Behavioral Therapy for Anxious Children: Therapist Manual (3rd ed.). Workbook Publishing.
  9. Moore, B.A., Friman, P.C., Fruzzetti, A.E., & MacAleese, K. (2007). Brief report: Evaluating the Bedtime Pass Program for child resistance to bedtime. Journal of Pediatric Psychology, 32(3), 283–287.
  10. Muris, P., Merckelbach, H., Gadet, B., & Moulaert, V. (2000). Fears, worries, and scary dreams in 4-to 12-year-old children. Journal of Clinical Child Psychology, 29(1), 43–52.
  11. กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2566). รายงานสถานการณ์สุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นไทย. กรมสุขภาพจิต.

FAQ คำถามที่พบบ่อย

ปัญหา ด้านจิตใจ สามารถเริ่มได้ตั้งแต่แรกเกิด ในวัยทารก สัญญาณที่ควรสังเกตคือการไม่ยิ้มตอบ ไม่สบตา หรือไม่สนใจสิ่งแวดล้อม ในวัยก่อนเรียน อาจแสดงออกผ่านอาการวิตกกังวล พฤติกรรมก้าวร้าว หรือถอยหลังทางพัฒนาการ (เช่น กลับมาฉี่รดที่นอนทั้งที่เคยทำได้แล้ว) WHO แนะนำให้ติดตามพัฒนาการด้านอารมณ์และสังคมตั้งแต่ช่วงปีแรกของชีวิต

ความกลัวเป็นส่วนหนึ่งของ วัยก่อนเรียนด้านจิตใจและอารมณ์ และ วัยเรียนด้านจิตใจและอารมณ์ ที่ปกติสมบูรณ์ ความกลัวกลายเป็นปัญหาเมื่อ

(1) รุนแรงมากผิดปกติ
(2) คงอยู่นานกว่า 4 สัปดาห์โดยไม่ดีขึ้น
(3) ส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน เช่น ปฏิเสธไปโรงเรียน หรือไม่กล้าออกจากห้อง

ในกรณีนี้อาจเข้าข่าย Phobia หรือ Anxiety Disorder ที่ต้องรับการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญ

ก่อนอื่น ต้องแยกแยะว่าเด็กเป็น ขี้อายโดยธรรมชาติ (Shyness) หรือมี ความวิตกกังวลทางสังคม (Social Anxiety) เพราะการช่วยเหลือต่างกัน สำหรับเด็กที่ขี้อายปกติ: ค่อยๆ แนะนำสถานการณ์สังคม ให้เวลาปรับตัว อย่าบังคับ และชื่นชมเมื่อเด็กกล้าลองสิ่งใหม่ สำหรับเด็กที่วิตกกังวลมากจนกระทบชีวิต ควรปรึกษานักจิตวิทยาเด็กเพื่อรับการบำบัดด้วยวิธี CBT (Cognitive Behavioral Therapy)

เกี่ยวข้องกันอย่างมาก การนอนหลับและ สุขภาพจิตเด็ก มีความสัมพันธ์แบบสองทิศทาง กล่าวคือ ปัญหาสุขภาพจิตทำให้นอนไม่หลับ และการนอนไม่พอก็ทำให้สุขภาพจิตแย่ลง เด็กที่นอนน้อยกว่าที่แนะนำมีความเสี่ยงสูงต่อภาวะซึมเศร้า วิตกกังวล และ ADHD หากลูกมีปัญหาการนอนติดต่อกันนานกว่า 1 เดือน แนะนำให้ปรึกษากุมารแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

ใช่อย่างแน่นอน เด็กโดยเฉพาะ วัยทารกด้านจิตใจและอารมณ์ มีความไวสูงต่อสภาวะอารมณ์ของผู้ดูแล งานวิจัยเรื่อง Coregulation แสดงให้เห็นว่าเด็กเล็กยังไม่มีความสามารถจัดการอารมณ์ตัวเองได้ แต่พึ่งพาความสงบของผู้ใหญ่เพื่อ “ยืม” ความสงบนั้นมาใช้ ดังนั้น การดูแลสุขภาพจิตของพ่อแม่จึงเป็นการดูแลสุขภาพจิตลูกไปพร้อมกัน ไม่ใช่เรื่องเห็นแก่ตัว

082-791-6559
091-710-5596
@ntkgood

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ยอมรับ
ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • เปิดใช้งานตลอด

บันทึกการตั้งค่า
ntkgoodhealth-QR